NOONG hindi pa nauuso ang videoke, at ang mayroon pa lamang ay ang karaoke, kadalasang biro noon ay: pinipilit pa ang isang Pinoy na pumili ng kanta sa karaoke para naman makisalo sa kantahan; tatanggi ang Pinoy dahil hindi raw siya handa; pero sabay dukot ng cassette tape at magsasabing “Sa side B, pangatlong kanta… naka-cue na yan.”

          Nang mauso naman ang videoke at ngayon ay ang tinatawag na Magic Sing, halos lahat na yata ng okasyon ay hindi kumpleto kung walang kantahan: mula sa panganganak, binyag, kumpil, birthday, anibersaryo, graduation, reunion, kasal, hanggang kamatayan at burol, bakasyon, Pasko, Mahal na Araw, pista, Araw ng mga Patay, o basta may umpukan.

          Gayundin sa halos lahat ng lugar at sulok, parang alikabok yan ng Pilipinas na laging naririyan: sa bahay, sa restaurant, sa kariderya, sa beerhouse, hanggang sa mall na siya nang naging pambansang pasyalan ng mga Pinoy.

          Lumabas ka ng Pilipinas, at kapag Pinoy ka, tiyak na mahihilingan kang kumanta. Dahil na rin ito sa katanyagan at tagumpay ng mga mang-aawit na Pinoy: maging Japayuki man yan, o banda sa kung anong club sa ibang bansa, o sa barko, o sa tinatawag na legitimate stage (gaya ng pagtatagumpay ni Lea Salonga), o mga pakontes sa kung anumang sulok ng daigdig.

          Kaya kung minsan, mahirap maging Pinoy. Para bang dahil Pinoy ka ay inaasahang magaling ka nang kumanta. Kaya ayun, biglaan, mapapakanta tayo sa kung anumang umpukang ating nadaluhan. Syempre, matapos nating kumanta, bilib na bilib ang mga dayuhan. At hindi pa tayo handa niyan, ha! Pero kung tutuusin, tulad ng biro noong panahon ng karaoke, ang katotohanan niyan ay kahit papaano, nakapag-ensayo na rin tayo sa ating bahay: kung hindi man habang naliligo, habang nagluluto, naglilinis, nagpapatulog ng bata, nag-aaral, nanood ng TV, at ang iba nga, habang nagsisipilyo ay nagha-hum pa.

          At kapag ang makina ng videoke ay yong tipong hinuhulugan ng token at may fanfare at score makatapos ng pagkanta, lalong lumalakas ang kantsawan; at gayon ding lumalakas ang loob ng kung sino man na mahigitan ang score ng kung sinong naunang kumanta.

          Pinoy tayo at kailangang itaguyod ang bandila ng kahiligan o kahusayan sa pagkanta. Kumbaga, nasa dugo na natin yan.

          Nasa dugo na nga ba natin ang pagkanta?

          Nang dumating ang mga Kastila, isa sa mga bagay na ikinagulat nila ay ang kahiligan natin sa pag-awit.

          Kahit saan sila magpunta, naroroon ang Pinoy (syempre hindi pa Pinoy ang tawag sa kanila noon) na laging may kanta: sa pagtatrabaho sa bukid o sa ilog o dagat, sa pagpapatulog ng bata, sa pag-inom o pagre-relax, sa burol, sa pagsilang, sa pag-ani… parang sa kasalukuyan, halos lahat ng gawain ng Pinoy noon ay may awit.

          Sa katunayan, nakapagtala sa Vocabularyo de la lengua Tagala ng mga 16 na uri ng awit; maliban pa ito sa sangkatutak na mga tula na gayon ding kabahagi ng buhay ng Pinoy.

          Ang mga awit na ito ay hindi lang sa mga Tagalog napansin. Pati sa iba pang vocabularyo o diksyonaryong ginawa ng mga prayle noong mga unang siglo ng kanilang pananakop ay naglalaman din ng magkakatulad na uri ng awit.
Sa katunayan, bilang pagkilala sa lakas ng pag-awit sa kultura ng Pinoy, ang pagpapalaganap ng Kristianismo ay ipinadaloy ng mga Kastila sa pamamagitan ng awit. Ito ay ang Pasyon na magpahanggang ngayon ay inaawit; at binabago pa nga ang tono upang makapagpatuloy ng tradisyon.

          Pero syempre, ang pinakatampok sa mga ito ay ang mga awit sa pag-ibig. At kahit hindi na natin makukuha ang eksaktong tono ng mga awit na ito, maaari nating sabihin na ang himig ng mga awit na ito ay sumanib na sa tono ng mga awit na dala ng mga Kastila, at maging ng mga Amerikano makatapos ng ilan pang siglo.

Pagsanib

          Ang pinakamatingkad na halimbawa rito ay ang kundiman natin na masasabing paghahalo ng sinaunang awit at impluwensya ng mga awit Europeo na dala ng mga Kastila. Sinasabi pa nga na ang mga “makabagong” kundiman (mga circa unang dekada ng ika-20 siglo) ay may impluwensya ng mga opera ng Europa.

          Malalamyos, masisigla ang ating mga awit noon kung ang pagbabatayan ay ang uyaying “Ili, ili” ng Kabisayaan, at ang haranang “Manang Biday” ng Kailokohan. Sa anu’t ano man, masasabing “singable” ang mga awit natin mula noon hanggang ngayon. ‘Yun bang may malinaw na melody na pwedeng sabayan ninuman.

          Kaya naman, kapag may awitan, kahit sino ay nakakalahok sa pag-awit. At ang pakikilahok na ito, dahil nga madaling awitin ang kanta, ang siyang lalong nagpaparami ng mga nahihilig sa pagkanta.

          Parang ano yan, e; ‘yon bang, kung kaya ng isang taong ito na kumanta, aba, ay kaya ko rin. Kung ganoon lang ang standard ng pagkanta, sa loob-loob natin, baka mas magaling pa tayo dyan. At ayun, kapag nasimulan ang kantahan, noon man o ngayon, hala, birit na. Wala nang bitawan sa mikropono.

          Nang dumating naman ang mga Amerikano, isa sa mga bagay na nakagimbal sa kanila ay ang obserbasyong halos lahat yata ng bayan o purok o tumpok ng kabahayan ay may mga manunugtog. At syempre, kapag may manunugtog, may awitan (at sayawan).

          Nang ipakilala ng mga Amerikano ang kanilang mga awit (jazz, ragtime, at lalo na ang mga sentimental na mga awit nina Bing Crosby, Pat Boone at Sinatra) madaling naka-adjust ang mga Pinoy. Ang mga sentimental na awit ay kahawig lang ng mga kundiman. Ang jazz at ragtime ay para lang mga awit na panayaw. Kaya nang pumutok ang rock and roll, walang kapawis-pawis na naka-adjust ang Pinoy.

          Naka-adjust, hindi; baka ang mas tumpak na salita ay nagaya o naangkin. Kaya nagkaroon tayo ng “blank-blank of the Philippines.” Halimbawa ay Elvis Presley of the Philippines.

          Kaya sa halip na malupig nang tuluyan ang Pinoy ng mga dayuhan, pinaloob niya ang mga impluwensyang ito upang pandayin at gawing Pinoy na Pinoy. At sa kinalaunan ay nakagawa ang Pinoy ng kakaibang uri ng kultura mula sa pagsasanib ng maraming impluwensya: at naging mahilig at magaling sa kantahan ang Pinoy.

          Kaya sa mga nagtatanong ng “how do you distinguish a Pinoy from…” o “what is a Pinoy,” ,madaling masagot yan. At hindi kailangang negatibo ang sagot tulad ng “a Pinoy always has abo.”

          Ang sagot: Pinoy ka kung mahilig/magaling kang kumanta.