BAKIT pag may okasyon na may alak, ang malagihay nating isinisigaw ay ang mga salita ng ating mga mananakop: Toast (USA); kundi man, Kampai (Japan), Salud (Spain), Cheers (UK)? Tapos, mag-uumpugang-baso ang magkakatabi. Ang iba, itataas na lang ang kanikanilang hawak na baso o kopita.

Bakit wala ba tayong sariling salita para sa mga ito? Pero, sabi sa mga aklat pangkasaysayan, naobserbahan ng mga naunang prayle at Kastila na sobrang hilig ng mga Pinoy sa alak. Mula umaga hanggang gabi, nakita ng mga dayuhan na bahagi ng buhay ng mga Pinoy ang pag-inom.

Kung ganito ang kaugalian ng ating mga ninuno sa pag-inom, bakit wala tayong alam na salita para sa toast, cheers, kampai o salud? Nalimutan na ba natin ang salitang ito dahil sa lakas ng impluwensya ng dayuhang wika? O, wala talaga?

Ang sagot ay makikita sa pamamaraan ng pag-inom ng ating mga ninuno.

Umiinom ng alak (tuba, lambanog, basi, tapoy, atbp.) ng ating mga nuno at maging sa kasalukuyan (gin, rum, beer sa pitsel, gin pomelo, atbp.) sa pamamagitan ng iisang baso lamang. Ito ang tinatawag na tagay o tagayan.

Isang taga-tagay ang magsasalin ng alak sa isang baso. Iaabot niya ito sa isang kasali o nakaumpok sa inuman. Agad na iinumin ito ng inabutan ng baso. Kung mabagal ang kanyang pag-inom, kung ano-anong kantyaw ang kanyang aabutin.

Magtagal na sa suso, wag lang sa baso.

Matapos makainom, iaabot ang baso sa taga-tagay. Ang iba, bago iabot sa taga-tagay, maglalagay muna ng tubig, iinumin nang bahagya, paiikutin sa baso ang natirang tubig, at saka itatapon na parang gustong sabihin na nilinisan na niya ang baso. Pero matapos ng ilang ikot ng tagay, malilimutan na rin ang malinis na gawing ito.

Magsasalin uli ang taga-tagay; na para bang sukat na sukat niya ang bawat tagay dahil halos pantay-pantay ang bawat tagay. Ipapasa ang bagong tagay sa susunod na nakaumpok. At, paikot na maabutan ng alak ang bawat isang naroroon, babae man o lalaki.

Sa katunayan, sa gawi ng Quezon, bantog na kilala ang kababaihan na mas malakas tumagay kaysa sa kalalakihan.

Habang umiinom ang may hawak ng tagay, walang patid naman ang huntahan, awitan, pagbabaraha, pamumulutan o kung ano pang mapagkakaaliwan. Sa kasalukuyan, videoke ang pinakapopular.

Ang problema ay ganito: kung ikaw ay isa sa mga nakaumpok at gusto mong mag-propose ng toast, papaano mo magagawa ito samantalang iisa ang baso?

Papaano kayo makakapag-umpugang baso kung iisa ang baso?

Hawak mo ang baso, gusto mong mag-alay ng papuri sa sinumang nakaumpok doon, anong uri ng toast ang gagawin mo?

Ang kadalasang mangyayari ay tatayo ka na lang at bibigkas ng papuri, sabay taas ng nag-iisang baso, tungga ng lamang alak, at pasa-balik sa taga-tagay.

Ano ang gagawin ng ibang walang hawak na baso? Syempre, makikinig; at mag-re-react batay sa binitawan mong pananalita. Siguro, magsisigawan, matatawa, kakalampag ng mesa, magtatapikan, kakamayan ka, o kung hindi nila nagustuhan ay kakantsawan ka; kung hindi man, aawayin ka.

Sa gayon, walang toast na mangyayari.

Balik tayo sa tanong. Bakit wala tayong salita para sa toast, kampai, salud, cheers? Kasi, wala talaga dahil iisa lang ang baso sa kinagawian nating pag-inom.

Nang dumating ang mga dayuhan at ang kaugalian nilang makipag-inuman na may kanikaniyang baso, doon pa lamang nauso ang pag-toast.

Siguro nga mas mainam ang uminom sa sariling baso, mas healthy. Pero pag may tama ka na, kahit kanino pang baso yan, iinuman mo. At sinong nagsabi na healthy ang paglalasing?

In moderation, ok lang, sabi nila. Kaya para sa moderate drinking, itinataas ko ang aking baso at nagsasabing… ano na nga ba ang gagamitin kong salita? Toast? Kampai? Salud? Cheers?

Kahit ano pa man yan, ang pinaka-common na salita sa inuman ay hindi ang mga yan. Bagkus, ang salitang HIK!

Kung meron kayong gustong ipasulat tungkol sa common traits ng mga Pinoy, mangyaring mag-email sa one_philippines@yahoo.com. Halimbawa: bakit basta na lang tayo nagtatapon ng basura, bakit tayo nag-iiwan ng isang pirasong ulam sa bandehado kapag tayo’y kumakain, bakit may tabo, etc.